Tin tức

Bệnh giãn tĩnh mạch tinh - Kẻ thù của tinh trùng

 Giãn tĩnh mạch tinh là một bệnh lý rất phổ biến và thường gặp ở nam giới. Giãn tĩnh mạch tinh là nguyên nhân gây ra 15-25% các trường hợp vô sinh nam nguyên phát và 75-81% vô sinh nam thứ phát. Rất may là tuy tỷ lệ bệnh gặp trong nhóm vô sinh nam giới cao nhưng lại là bệnh có thể điều trị được và kết quả điều trị đem lại niềm vui cho nhiều gia đình

 

 

 

Giãn tĩnh mạch tinh là hiện tượng giãn bất thường của tĩnh mạch tinh trong và đám rối tĩnh mạch tinh (bình thường, tĩnh mạch tinh của đám rối tĩnh mạch tinh có đường kính khoảng từ 2mm trở xuống). Giãn tĩnh mạch tinh là một bệnh lý rất phổ biến và thường gặp ở nam giới. Bệnh hiếm khi xuất hiện trước tuổi dậy thì, ở lứa tuổi thiếu niên tỷ lệ gặp phải từ 8-10% nhưng kể từ lứa tuổi vị thành niên, theo thống kê chung của các tác giả gặp ở khoảng 15% cộng đồng nam giới. Tuy nhiên, trong nhóm vô sinh nam giới, tỷ lệ này cao hơn nhiều. Giãn tĩnh mạch tinh là nguyên nhân gây ra 15-25% các trường hợp vô sinh nam nguyên phát và 75-81% vô sinh nam thứ phát.

 

Hiện tại, chưa có cách phòng bệnh giãn tĩnh mạch tinh. Khi khám nam giới vô sinh, cần lưu ý kiểm tra lâm sàng thường xuyên, trong đó quan tâm tới thăm khám bìu, tinh hoàn để phát hiện bệnh. Rất may là tuy tỷ lệ bệnh gặp trong nhóm vô sinh nam giới cao nhưng lại là bệnh có thể điều trị được và kết quả điều trị đem lại niềm vui cho nhiều gia đình.

 

Tĩnh mạch tinh là gì và vai trò của tĩnh mạch tinh?

Tĩnh mạch tinh có nguyên ủy xuất phát từ tinh hoàn và nhận máu từ các nhánh mào tinh hoàn, hợp lại với nhau tạo nên một đám rối tĩnh mạch quấn xoắn xuýt, chằng chịt đi trong thừng tinh, đi lên và tập hợp lại thành nhánh lớn, bên trái đổ vào tĩnh mạch thận và bên phải đổ vào tĩnh mạch chủ bụng. Tĩnh mạch có các van để tránh máu trào ngược dồn lại về tinh hoàn.

Do tĩnh mạch tinh nối thông với rất nhiều tĩnh mạch xung quanh động mạch tinh hoàn nên nó đóng vai trò như một bộ phận tản nhiệt của tinh hoàn. Cụ thể, tĩnh mạch tinh có vai trò làm mát dòng máu trong động mạch tinh hoàn, vì vậy nhiệt độ của tinh hoàn luôn thấp hơn nhiệt độ cơ thể khoảng 1-2 độ C.

Do đặc điểm giải phẫu, có 90% các trường hợp giãn tĩnh mạch tinh chỉ gặp ở một bên, trong đó, có tới 90% gặp ở bên trái.

 

Giãn tĩnh mạch tinh có thể gây nên những thay đổi sinh lý và giải phẫu bệnh lý nào?

Thể tích tinh hoàn

Thể tích tinh hoàn bị giảm xuống ở các bệnh nhân bị giãn tĩnh mạch tinh trong một thời gian dài, mức độ giãn tĩnh mạch tinh càng nặng thì thể tích tinh hoàn càng giảm. Có nghiên cứu cho thấy bệnh nhân bị giãn tĩnh mạch tinh độ 2 và 3 có kích thước tinh hoàn nhỏ hơn bình thường, tuy nhiên kích thước tinh hoàn đã tăng lên đáng kể ở những bệnh nhân sau khi được phẫu thuật.

 

Tổ chức học của tinh hoàn

Các thương tổn của tinh hoàn bao gồm giảm quá trình sinh tinh, ngừng trưởng thành ở giai đoạn tinh tử và tinh bào, các ống tinh dày lên nhưng đường kính giảm xuống.

 

Tinh dịch đồ

Tinh dịch đồ có nhiều thay đổi bất thường ở các bệnh nhân bị giãn tĩnh mạch tinh. Tinh dịch đồ của các bệnh nhân bị giãn tĩnh mạch tinh có các đặc điểm sau: tinh trùng di động kém, số lượng tinh trùng chưa trưởng thành tăng, hình thái của tinh trùng bị biến dạng. Nhiều tác giả nhận thấy rằng tinh dịch đồ có chiều hướng thay đổi xấu dần nếu bệnh nhân không được điều trị. Ngược lại, tinh dịch đồ thay đổi theo chiều hướng tốt lên sau điều trị tích cực bao gồm mức độ đậm đặc của tinh dịch, khả năng di động của tinh trùng và tỷ lệ tinh trùng bình thường. Tại Trung tâm Nam học Bệnh viện Việt Đức, có trường hợp bị vô sinh do bệnh giãn tĩnh mạch tinh, sau khi được phẫu thuật 2-3 tuần, người vợ đã có thai.

 

Thay đổi nội tiết tố

Nhiều nghiên cứu đã cho thấy có những thay đổi bất thường của một số nội tiết tố ở các bệnh nhân bị giãn tĩnh mạch tinh, nồng độ testosterone giảm trước khi mổ nhưng đã tăng lên đáng kể sau phẫu thuật. Một nghiên cứu khác cho thấy có thương tổn của tinh hoàn, nhất là thương tổn của hệ thống ống sinh tinh.

 

Những biểu hiện khiến bệnh nhân đi khám:

- Có cảm giác khó chịu, căng tức, đau tinh hoàn. Đôi khi, người bệnh có cảm giác nóng ở bìu hoặc một tình trạng khó chịu mơ hồ ở bìu.

- Bệnh nhân tự nhìn thấy hay sờ thấy búi tĩnh mạch giãn to ngoằn ngoèo như búi giun nằm trong bìu khi đứng

- Bệnh nhân tự sờ thấy tinh hoàn một bên nhỏ hơn bên đối diện và lo lắng đi khám bệnh

- Vô sinh

            Anh_gian_TMT_noi_ro_duoi_da_biuẢnh: Có thể nhìn thấy búi tĩnh mạch tinh giãn nổi ngoằn ngoèo dưới da bìu, đặc biệt khi bệnh nhân ở tư thế đứng.

 

Phân độ giãn tĩnh mạch tinh trên lâm sàng

Độ 0: Giãn tĩnh mạch tinh chưa có biểu hiện lâm sàng. Không phát hiện được khi thăm khám, chỉ phát hiện được khi làm các thăm dò cận lâm sàng như siêu âm (gọi là giãn tĩnh mạch tinh khi có ít nhất một tĩnh mạch trong đám rối tĩnh mạch có đường kính lớn hơn 3 mm, có hồi lưu khiến phình to hơn sau khi bệnh nhân đứng dậy hoặc cho làm nghiệm pháp gắng sức)

Độ 1: Giãn tĩnh mạch tinh sờ thấy hoặc nhìn thấy khi làm nghiệm pháp gắng sức (nghiệm pháp Valsalva)

Độ 2: Giãn tĩnh mạch tinh sờ thấy nhưng không nhìn thấy khi đứng thẳng mà không cần làm nghiệm pháp Valsalva

Độ 3: Giãn tĩnh mạch tinh nhìn thấy hiện rõ ở da bìu khi đứng thẳng

               Anh_sieu_am_gian_TMT

Ảnh: Siêu âm cho thấy hình ảnh tĩnh mạch tinh giãn

 

Những trường hợp giãn tĩnh mạch độ 2 và 3 có nhiều nguy cơ gây vô sinh nam giới hơn.

Hiện nay, điều trị giãn tĩnh mạch tinh trên những nam giới vô sinh chủ yếu bằng can thiệp ngoại khoa, kết quả làm tăng số lượng và chất lượng tinh trùng, tăng tỷ lệ có thai cho vợ chồng người bệnh. Các phương pháp được áp dụng là phẫu thuật mở cổ điển, phẫu thuật nội soi, nút mạch chọn lọc dưới hướng dẫn của X Quang và mổ vi phẫu. Trong đó phương pháp mổ vi phẫu là phương pháp mang lại hiệu quả cao nhất cho người bệnh.

Tiến sỹ Bác sỹ Nguyễn Quang